سوالات متداول در خصوص گلوکوم یا آب سیاه

آب سیاه ترجمه فارسی کلمه گلوکوم است و یک معنی دارند. تعریف گلوکم یا آب سیاه:  به افزایش فشار داخل چشمی که طول کشیده باشد و منجر به آسیب عصب بینایی و کاهش دید گردد لوکم یا آب سیاه می‌گویند.در مواردی که فشار چشم بالا باشد  اما تشخیص به موقع داده شده و فرد هنوز دچار آسیب عصب بینایی و کاهش دید ناشی از آن نشده باشد، فرد تنها مبتلا به فشار چشم است در نتیجه فشار چشمی که درمان نگردد منجر به آب سیاه یا گلوکم می‌گردد.

چون در مراحل اولیه هیچ دردی و نشانه ای ندارد و بیمار متوجه کاهش بینایی نمی‌شود. بینایی از کناره‌ها ( دید محیطی) شروع به کم شدن می‌کند و زمانی فرد متوجه می‌شود که بخش زیادی از بینایی از دست رفته است.اهمیت تشخیص و درمان به موقع گلوکم یا آب سیاه در چیست؟ به دلیل اینکه آسیب ایجاد شده بر روی عصب بینایی در اثر این بیماری همیشگی و غیر قابل برگشت است تشخیص به موقع و شروع درمان مناسب برای حفظ بینایی بسیار حیاتی و لازم می‌باشد. معاینه جهت تشخیص گلوکم یا آب سیاه حتماً باید توسط چشم پزشک متخصص یا فوق تخصص انجام گردد. ممکن است فرد دچار ضعیفی چشم ناشی از عینک در مراحل اولیه علی رغم داشتن دید بسیار خوب با عینک،  دچار گلوکوم یا فشار چشم باشد که تنها در معاینات تخصصی چشم و تونومتری مشخص می‌گردد

به صورت کلی با افزایش سن احتمال ایجاد آب سیاه یا فشار چشم افزایش می‌یابد. اما انواعی از آن وجود دارد که می‌تواند در سنین بسیار کمتر ایجاد شود. انواعی از آن حتی ممکن است در نوزادان نوجوانان و یا افراد جوان بروز کند. پس در تمام سنین احتمال بروز گلوکم وجود دارد

اشک ریزش حساسیت به نور کدر بودن قرنیه بزرگی بیش از حد قرنیه چشم

خیر. آب مروارید کدر شدن عدسی است که با جراحی کاملاً درمان می‌شود، اما آب سیاه آسیب به عصب است که در صورت تخریب، قابل بازگشت نیست.

بله در صورت تاخیر در تشخیص و درمان آب مروارید می‌تواند منجر به آب سیاه گردد که باید سریعا فرد تحت درمان قرار گیرد یکی از علل آب سیاه ، آب مروارید درمان نشده می‌باشد

به‌طور متوسط بین ۱۰ تا ۲۱ میلی‌متر جیوه. اما نکته مهم این است که "فشار نرمال" برای هر فرد متفاوت است؛ ممکن است کسی با فشار ۱۸ دچار آسیب شود و دیگری با فشار ۲۳ سالم بماند. تشخیص بر اساس معاینات چشم پزشک و عکس برداری از عصب چشم و میدان دید فرد است.

در جلوی چشم مایعی به نام «زلاليه» ترشح می‌شود. اگر راه خروج این مایع مسدود شود یا ترشح آن زیاد باشد، فشار داخل چشم بالا می‌رود. این کاهش خروج مایع می‌تواند زمینه ژنتیکی و ارثی داشته باشد یا در اثر سابقه ضربه به چشم مصرف بعضی از داروها مانند کورتون ، عفونت‌های ویروسی مانند تبخال ، التهاب‌های داخل چشمی و رماتیسم و بسیاری علل دیگر باشد .

در نوع شایع و اکثر موارد (زاویه باز مزمن و زاویه بسته مزمن ) علامتی ندارد. در نوع حاد (زاویه بسته حاد ): درد شدید چشم، قرمزی، تاری دید، تهوع و دیدن هاله‌های رنگی دور چراغ‌ها

بله، به خصوص سردردهای ناحیه پیشانی و دور چشم که عصرها یا در محیط‌های کم‌نور تشدید می‌شوند.

معاینه با دستگاه اسلیت‌لمپ، اندازه‌گیری فشار (تونومتری)، بررسی زاویه چشم (گونیوسکوپی)، بررسی ته چشم (فوندوسکوپی) و تست‌های کمکی مثل OCT ، میدان بینایی و ضخامت قرنیه.

نوعی تصویربرداری لیزری است که ضخامت لایه‌های عصبی را با دقت میکرون اندازه‌گیری می‌کند تا کوچک‌ترین آسیب‌ها و تغییرات عصب بینایی قبل از اینکه بیمار متوجه شود، شناسایی گردند.

برای مشخص شدن اینکه آیا بخش‌هایی از بینایی محیطی شما از دست رفته است یا خیر. این تست برای پایش پیشرفت بیماری نیز به کار می رود.

افراد بالای ۴۰ سال، کسانی که سابقه خانوادگی دارند، افراد با نمره چشم بسیار بالا (دوربینی یا نزدیک‌بینی شدید) و بیماران دیابتی. افراد با سابقه مصرف کورتون یا استرویید ، افراد با پر کاری یا کم کاری تیرویید

ب
سیار جدی. اگر بستگان درجه یک شما گلوکوم دارند، خطر ابتلا در شما ۴ تا ۹ برابر بیشتر است. تمام افرادی که دچار گلوکم یا آب سیاه می‌باشند باید به اقوام درجه اول خود اطلاع داده تا جهت معاینات چشمی و بررسی از نظر فشار چشم‌ها به چشم پزشک مراجعه کنند

بله، ضربه‌ها می‌توانند به مجاری خروج مایع آسیب بزنند و به صورت حاد یا حتی سال‌ها بعد باعث افزایش فشار چشم شوند .

دیابت می‌تواند باعث رشد عروق غیرطبیعی در زاویه چشم شود که راه خروج مایع را می‌بندد (گلوکوم نئوواسکولار).

بله، مصرف طولانی و بدون نظارت چشم پزشک  قطره‌ها، پمادها یا حتی قرص‌های کورتون‌دار در برخی افراد باعث افزایش شدید فشار چشم می‌شود.

در قسمت قدامی چشم ،قسمتی که عنبیه چشم در قسمت محیطی به قرنیه چشم متصل می‌گردد زاویه چشم نام دارد که مایع تولید شده در داخل چشم از این قسمت خارج می‌شود. عملکرد مناسب و باز بودن زاویه چشم در کنترل فشار داخل چشمی بسیار مهم و موثر است.
شایع‌ترین نوع است در آن زاویه چشم باز و نرمال است اما مجاری که در قسمت زاویه چشم و بعد از آن وجود دارد و مسئول خروج مایع چشم هستند به تدریج و بدون درد مسدود می شوند یا دچار اختلال عملکرد می‌شوند.
نوعی از گلوکوم یا آب سیاه است که در آن به دلیل تنگ شدن یا بسته شدن زاویه چشم خروج مایع مختل شده و فشار داخل چشم بالا می‌رود در مواردی که به صورت مزمن باشد فرد فاقد هیچگونه علامتی است اما اگر به صورت حاد زاویه چشم بسته شود و فشار چشم به صورت ناگهانی بالا رود فرد دچار درد شدید قرمزی و تاری دید می‌گردد
در این حالت افراد علی رغم اینکه دارای فشار چشم در محدوده نرمال هستند چار آسیب عصب می‌گردند. به این حالت گلوکم یا آب سیاه با فشار نرمال می‌گویند. (Normal tension glaucoma)در این حالت فشار چشم زیر ۲۱ است اما عصب بینایی همچنان آسیب می‌بیند. این نشان می‌دهد عصب این افراد به فشار حساس‌تر است. در افرادی که قرنیه چشم نازک‌ است مستعد این حالت می‌باشد. در این افراد فشار چشم باید سیار پایین‌تر است حد نرمال آورده شود
نوزادانی که با نقص در سیستم تخلیه مایع چشم به دنیا می‌آیند. علائم آن بزرگی قرنیه چشم، اشک‌ریزش و حساسیت به نور در نوزاد است.
آب سیاهی که به دلیل بیماری دیگری مثل التهاب چشم (یووئیت)، تومور، عفونت‌های چشمی مانند تبخال یا جراحی‌های دیگر چشم ایجاد شده باشد.
هدف، متوقف کردن آسیب یا کند کردن روند آن است. بینایی از دست رفته برنمی‌گردد، اما می‌توان از نابینایی جلوگیری کرد.
یا تولید مایع زلالیه را کم می‌کنند یا راه خروج آن را بازتر می‌کنند.
برای اینکه سطح فشار چشم در تمام ۲۴ ساعت شبانه‌روز ثابت بماند. نوسان فشار برای عصب بسیار مضر است.
به محض یادآوری بریزید، مگر اینکه زمان نوبت بعدی رسیده باشد. هرگز دو دوز را همزمان نریزید.

باید بین ریختن قطره‌ها حداقل ۵ تا ۱۰ دقیقه فاصله گذاشته شود

قرمزی، سوزش، تیره شدن رنگ چشم، بلند شدن مژه‌ها ، در برخی موارد تنگی نفس ( به خصوص در افراد با سابقه آسم) و تغییر ضربان قلب (بسته به نوع دارو).

بعد از ریختن قطره، گوشه داخلی چشم (مجرای اشکی) را به مدت ۱ تا ۲ دقیقه با انگشت فشار دهید تا دارو وارد بدن نشود و در چشم بماند.

هرگز! قطع دارو ممکن است باعث جهش ناگهانی فشار و آسیب جبران‌ناپذیر به عصب شود.

برخی قطره‌ها موقتاً تاری ایجاد می‌کنند. اگر طولانی شد حتماً به پزشک اطلاع دهید تا نوع دارو را تغییر دهد.

بله، قرص‌هایی مثل استازولامید، اما معمولاً برای مصرف کوتاه‌مدت یا قبل از جراحی تجویز می‌شوند.آیا احساس سوزش بعد از ریختن قطره طبیعی است؟ بله احساس سوزش مختصر پس از استفاده از قطره ممکن است در بعضی افراد وجود داشته باشد

قرمزی مختصر بعد از استفاده از این قطره طبیعی است و نیاز به قطع قطره
ندارد در صورت بروز تورم خارش شدید احتمال حساسیت به قطره وجود دارد و نیاز به قطع دارو می‌باشد احساس تلخی در حلق پس از استفاده از قطره فشار چشم طبیعی است؟ بله به دلیل راه یافتن قطره از طریق حفره بینی به حلق احتمال دارد پس از استفاده دچار احساس تلخی یا بی‌حسی در ناحیهحلق شوید و نیاز به قطعه دارو نمی‌باشد

یک روش لیزری سرپایی برای باز کردن مجاری خروجی مایع در گلوکوم زاویه باز است که می‌تواند جایگزین یا کمکی برای قطره‌ها باشد.

برای افرادی که زاویه چشم تنگ یا بسته دارند؛ لیزر سوراخ کوچکی در محیط عنبیه ایجاد می‌کند تا از حمله حاد آب سیاه ، افزایش شدید فشار چشم در آینده جلوگیری شود. این لیزر می‌تواند منجر به کاهش فشار چشم گردد.

زمانی که قطره‌ها و لیزر نتوانند فشار را به حد مطلوب برسانند و آسیب به عصب در حال پیشرفت باشد.

قرار دادن یک یک وسیله به همراه لوله بسیار ظریف در چشم برای هدایت مایع اضافی به بیرون. در مواردی که آب سیاه به درمان‌های معمول جواب نمی‌دهد ز آن استفاده می‌شود

روش‌های جدید و ظریف‌تر جراحی که عوارض کمتری دارند.

خیر، این عمل برای حفظ بینایی موجود است، نه بهبود شفافیت (برخلاف عمل آب مروارید).

پرهیز از فشار دادن چشم، خم شدن زیاد، بلند کردن اجسام سنگین و استفاده دقیق از قطره‌های آنتی‌بیوتیک.

در بسیاری از موارد فشار چشم بدون قطره کنترل می‌شود، اما برخی بیماران همچنان به دوز مختصری دارو نیاز دارند.

حدود ۷۰ تا ۹۰ درصد جراحی‌ها در کنترل فشار موفق هستند، اما گاهی ممکن است با گذشت زمان نیاز به تکرار یا روش دیگر باشد.

خیر، لیزر چشم معمولاً با قطره بی‌حسی انجام می‌شود و بیمار فقط لحظه ای احساس سوزش می کند .

پس از تشخیص فشار چشم ، بسته به شدت بیماری،  هر  ماه  تا کنترل کامل فشار چشم  و سپس هر ۶ ماه تا  یک سال .

ورزش‌های هوازی سبک فشار را کم می‌کنند، اما ورزش‌های سنگین (وزنه‌برداری) یا وضعیت‌های یوگا که سر رو به پایین است (مانند ایستادن روی سر) فشار چشم را بالا می‌برند.

هیچ رژیم غذایی که درمان قطعی و موثر در کاهش فشار چشم باشد وجود ندارد.

خیر. هیچگونه تاثیری ندارد.

خیر هیچگونه تاثیری در افزایش فشار چشم ندارد.

اگر میدان بینایی شما هنوز خوب باشد، بله. اما در مراحل پیشرفته که دید کناری از دست رفته، رانندگی خطرناک است.

ارتباط مستقیمی بین فشار خون و فشار چشم وجود ندارد. افرادی که دچار فشار چشم خون بالا هستند و  دچار تنگه عروق خونرسان به عصب بینایی می گردند و سیب عصب را تشدید می‌کند. همچنین فشار خون بالا ‌تواند منجر به آسیب‌های عروقی شبکه گردد

بله، سیگار باعث تخریب عروق خونی و تشدید آسیب‌های عصبی می‌شود.

در صورت عدم تشخیص و کنترل و درمان به موقع متاسفانه باعث نابینایی فرد می‌گردد اما در صورتتشخیص زودهنگام و درمان صحیح فرد بینایی مفید خود را همیشه حفظ خواهد کرد.در نتیجه تشخیص به موقع و شروع درمان توسط چشم پزشک متخصص یا فوق تخصص در بیماری گلوکم یا فشار چشم بسیار حیاتی می‌باشد

تنها راه پیشگیری، معاینه سالانه چشم است؛ به ویژه اگر سابقه خانوادگی دارید یا بالای ۴۰ سال هستید

دکتر میر سیامک ریاضی

جراح و فوق تخصص قرنیه و لیزیک

ارسال نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اسکرول به بالا