تفاوت گلوکوم و آب سیاه و فشار چشم چیست؟
آب سیاه ترجمه فارسی کلمه گلوکوم است و یک معنی دارند. تعریف گلوکم یا آب سیاه: به افزایش فشار داخل چشمی که طول کشیده باشد و منجر به آسیب عصب بینایی و کاهش دید گردد لوکم یا آب سیاه میگویند.در مواردی که فشار چشم بالا باشد اما تشخیص به موقع داده شده و فرد هنوز دچار آسیب عصب بینایی و کاهش دید ناشی از آن نشده باشد، فرد تنها مبتلا به فشار چشم است در نتیجه فشار چشمی که درمان نگردد منجر به آب سیاه یا گلوکم میگردد.
چرا به گلوکوم «دزد بینایی» میگویند؟
چون در مراحل اولیه هیچ دردی و نشانه ای ندارد و بیمار متوجه کاهش بینایی نمیشود. بینایی از کنارهها ( دید محیطی) شروع به کم شدن میکند و زمانی فرد متوجه میشود که بخش زیادی از بینایی از دست رفته است.اهمیت تشخیص و درمان به موقع گلوکم یا آب سیاه در چیست؟ به دلیل اینکه آسیب ایجاد شده بر روی عصب بینایی در اثر این بیماری همیشگی و غیر قابل برگشت است تشخیص به موقع و شروع درمان مناسب برای حفظ بینایی بسیار حیاتی و لازم میباشد. معاینه جهت تشخیص گلوکم یا آب سیاه حتماً باید توسط چشم پزشک متخصص یا فوق تخصص انجام گردد. ممکن است فرد دچار ضعیفی چشم ناشی از عینک در مراحل اولیه علی رغم داشتن دید بسیار خوب با عینک، دچار گلوکوم یا فشار چشم باشد که تنها در معاینات تخصصی چشم و تونومتری مشخص میگردد
سن بروز آب سیاه یا گلوکم چگونه است؟
به صورت کلی با افزایش سن احتمال ایجاد آب سیاه یا فشار چشم افزایش مییابد. اما انواعی از آن وجود دارد که میتواند در سنین بسیار کمتر ایجاد شود. انواعی از آن حتی ممکن است در نوزادان نوجوانان و یا افراد جوان بروز کند. پس در تمام سنین احتمال بروز گلوکم وجود دارد
علائم فشار چشم و گلوکوم در نوزادان چیست؟
اشک ریزش حساسیت به نور کدر بودن قرنیه بزرگی بیش از حد قرنیه چشم
آیا آب سیاه همان آب مروارید است؟
خیر. آب مروارید کدر شدن عدسی است که با جراحی کاملاً درمان میشود، اما آب سیاه آسیب به عصب است که در صورت تخریب، قابل بازگشت نیست.
آیا آب مروارید میتواند تبدیل به آب سیاه یا فشار چشم گردد؟
بله در صورت تاخیر در تشخیص و درمان آب مروارید میتواند منجر به آب سیاه گردد که باید سریعا فرد تحت درمان قرار گیرد یکی از علل آب سیاه ، آب مروارید درمان نشده میباشد
فشار چشم نرمال چند است؟
بهطور متوسط بین ۱۰ تا ۲۱ میلیمتر جیوه. اما نکته مهم این است که "فشار نرمال" برای هر فرد متفاوت است؛ ممکن است کسی با فشار ۱۸ دچار آسیب شود و دیگری با فشار ۲۳ سالم بماند. تشخیص بر اساس معاینات چشم پزشک و عکس برداری از عصب چشم و میدان دید فرد است.
چه چیزی باعث بالا رفتن فشار چشم میشود؟
در جلوی چشم مایعی به نام «زلاليه» ترشح میشود. اگر راه خروج این مایع مسدود شود یا ترشح آن زیاد باشد، فشار داخل چشم بالا میرود. این کاهش خروج مایع میتواند زمینه ژنتیکی و ارثی داشته باشد یا در اثر سابقه ضربه به چشم مصرف بعضی از داروها مانند کورتون ، عفونتهای ویروسی مانند تبخال ، التهابهای داخل چشمی و رماتیسم و بسیاری علل دیگر باشد .
علائم هشداردهنده گلوکوم چیست؟
در نوع شایع و اکثر موارد (زاویه باز مزمن و زاویه بسته مزمن ) علامتی ندارد. در نوع حاد (زاویه بسته حاد ): درد شدید چشم، قرمزی، تاری دید، تهوع و دیدن هالههای رنگی دور چراغها
آیا سردرد میتواند نشانه فشار چشم باشد؟
بله، به خصوص سردردهای ناحیه پیشانی و دور چشم که عصرها یا در محیطهای کمنور تشدید میشوند.
معاینه جامع گلوکوم شامل چه تستهایی است؟
معاینه با دستگاه اسلیتلمپ، اندازهگیری فشار (تونومتری)، بررسی زاویه چشم (گونیوسکوپی)، بررسی ته چشم (فوندوسکوپی) و تستهای کمکی مثل OCT ، میدان بینایی و ضخامت قرنیه.
تست OCT چشم چیست و چه کمکی میکند؟
نوعی تصویربرداری لیزری است که ضخامت لایههای عصبی را با دقت میکرون اندازهگیری میکند تا کوچکترین آسیبها و تغییرات عصب بینایی قبل از اینکه بیمار متوجه شود، شناسایی گردند.
تست میدان بینایی (پریمتری) چرا انجام میشود؟
چه کسانی در معرض خطر بیشتری برای گلوکوم یا آب سیاه هستند؟
افراد بالای ۴۰ سال، کسانی که سابقه خانوادگی دارند، افراد با نمره چشم بسیار بالا (دوربینی یا نزدیکبینی شدید) و بیماران دیابتی. افراد با سابقه مصرف کورتون یا استرویید ، افراد با پر کاری یا کم کاری تیرویید
نقش ژنتیک در آب سیاه چقدر جدی است؟
آیا ضربه به چشم میتواند سالها بعد باعث گلوکوم شود؟
بله، ضربهها میتوانند به مجاری خروج مایع آسیب بزنند و به صورت حاد یا حتی سالها بعد باعث افزایش فشار چشم شوند .
رابطه دیابت و فشار چشم چیست؟
دیابت میتواند باعث رشد عروق غیرطبیعی در زاویه چشم شود که راه خروج مایع را میبندد (گلوکوم نئوواسکولار).
آیا مصرف طولانی کورتون (کورتیکواستروئید) بر روی فشار چشم تاثیری دارد؟
بله، مصرف طولانی و بدون نظارت چشم پزشک قطرهها، پمادها یا حتی قرصهای کورتوندار در برخی افراد باعث افزایش شدید فشار چشم میشود.
زاویه چشم کجاست؟
گلوکوم زاویه باز چیست؟
گلوکوم زاویه بسته چیست؟
گلوکوم با فشار نرمال (Normal Tension) یعنی چه؟
گلوکوم مادرزادی چیست؟
گلوکوم ثانویه یعنی چه؟
درمانهای دارویی و قطرههاهدف از درمان گلوکوم چیست؟
چگونه قطرههای چشم فشار عمل میکنند؟
چرا باید قطرهها را دقیقاً سر وقت بریزم؟
اگر یک نوبت ریختن قطره را فراموش کردم چه کنم؟
اگر دو یا سه قطره فشار چشم دارای زمان ریختن یکسان باشند چه کار کنم؟
باید بین ریختن قطرهها حداقل ۵ تا ۱۰ دقیقه فاصله گذاشته شود
عوارض شایع قطرههای گلوکوم چیست؟
قرمزی، سوزش، تیره شدن رنگ چشم، بلند شدن مژهها ، در برخی موارد تنگی نفس ( به خصوص در افراد با سابقه آسم) و تغییر ضربان قلب (بسته به نوع دارو).
تکنیک صحیح ریختن قطره برای جذب بهتر چیست؟
بعد از ریختن قطره، گوشه داخلی چشم (مجرای اشکی) را به مدت ۱ تا ۲ دقیقه با انگشت فشار دهید تا دارو وارد بدن نشود و در چشم بماند.
آیا میتوان قطرهها را خودسرانه قطع کرد؟
هرگز! قطع دارو ممکن است باعث جهش ناگهانی فشار و آسیب جبرانناپذیر به عصب شود.
اگر بعد از قطره دچار تاری دید شدم چه کنم؟
برخی قطرهها موقتاً تاری ایجاد میکنند. اگر طولانی شد حتماً به پزشک اطلاع دهید تا نوع دارو را تغییر دهد.
آیا داروهای خوراکی هم برای فشار چشم وجود دارد؟
بله، قرصهایی مثل استازولامید، اما معمولاً برای مصرف کوتاهمدت یا قبل از جراحی تجویز میشوند.آیا احساس سوزش بعد از ریختن قطره طبیعی است؟ بله احساس سوزش مختصر پس از استفاده از قطره ممکن است در بعضی افراد وجود داشته باشد
هنگامی که از قطره چشمی لاتاناپروست یا زلاتان استفاده میکنم تا چند دقیقه دچار قرمزی چشمها میگردم آیا این مشکلی است که باید قطره را قطع کنم؟
لیزر SLT چیست؟
یک روش لیزری سرپایی برای باز کردن مجاری خروجی مایع در گلوکوم زاویه باز است که میتواند جایگزین یا کمکی برای قطرهها باشد.
لیزر ایریدوتومی (YAG PI) برای چه بیمارانی است؟
برای افرادی که زاویه چشم تنگ یا بسته دارند؛ لیزر سوراخ کوچکی در محیط عنبیه ایجاد میکند تا از حمله حاد آب سیاه ، افزایش شدید فشار چشم در آینده جلوگیری شود. این لیزر میتواند منجر به کاهش فشار چشم گردد.
چه زمانی نیاز به جراحی (ترابکولکتومی) است؟
زمانی که قطرهها و لیزر نتوانند فشار را به حد مطلوب برسانند و آسیب به عصب در حال پیشرفت باشد.
جراحی شنت (Shunt) چیست؟
قرار دادن یک یک وسیله به همراه لوله بسیار ظریف در چشم برای هدایت مایع اضافی به بیرون. در مواردی که آب سیاه به درمانهای معمول جواب نمیدهد ز آن استفاده میشود
جراحیهای تهاجمی کمتر (MIGS) چیست؟
روشهای جدید و ظریفتر جراحی که عوارض کمتری دارند.
آیا عمل آب سیاه باعث بهتر شدن بینایی میشود؟
خیر، این عمل برای حفظ بینایی موجود است، نه بهبود شفافیت (برخلاف عمل آب مروارید).
مراقبتهای بعد از جراحی گلوکوم چیست؟
پرهیز از فشار دادن چشم، خم شدن زیاد، بلند کردن اجسام سنگین و استفاده دقیق از قطرههای آنتیبیوتیک.
آیا بعد از جراحی باز هم نیاز به مصرف قطره هست؟
در بسیاری از موارد فشار چشم بدون قطره کنترل میشود، اما برخی بیماران همچنان به دوز مختصری دارو نیاز دارند.
احتمال موفقیت جراحی چقدر است؟
حدود ۷۰ تا ۹۰ درصد جراحیها در کنترل فشار موفق هستند، اما گاهی ممکن است با گذشت زمان نیاز به تکرار یا روش دیگر باشد.
آیا لیزر درد دارد؟
خیر، لیزر چشم معمولاً با قطره بیحسی انجام میشود و بیمار فقط لحظه ای احساس سوزش می کند .
هر چند وقت یکبار باید برای گلوکوم معاینه شوم؟
پس از تشخیص فشار چشم ، بسته به شدت بیماری، هر ماه تا کنترل کامل فشار چشم و سپس هر ۶ ماه تا یک سال .
آیا ورزش کردن بر فشار چشم تأثیر دارد؟
ورزشهای هوازی سبک فشار را کم میکنند، اما ورزشهای سنگین (وزنهبرداری) یا وضعیتهای یوگا که سر رو به پایین است (مانند ایستادن روی سر) فشار چشم را بالا میبرند.
رژیم غذایی خاصی برای بهبود آب سیاه وجود دارد؟
هیچ رژیم غذایی که درمان قطعی و موثر در کاهش فشار چشم باشد وجود ندارد.
آیا مطالعه زیاد باعث ایجاد فشار چشم میگردد؟
خیر. هیچگونه تاثیری ندارد.
آیا کار کردن با گوشی موبایل یا کامپیوتر باعث ایجاد فشار چشم میگردد ؟
خیر هیچگونه تاثیری در افزایش فشار چشم ندارد.
آیا میتوان با وجود گلوکوم رانندگی کرد؟
اگر میدان بینایی شما هنوز خوب باشد، بله. اما در مراحل پیشرفته که دید کناری از دست رفته، رانندگی خطرناک است.
آیا فشار خون بالا بر فشار چشم اثر دارد؟
ارتباط مستقیمی بین فشار خون و فشار چشم وجود ندارد. افرادی که دچار فشار چشم خون بالا هستند و دچار تنگه عروق خونرسان به عصب بینایی می گردند و سیب عصب را تشدید میکند. همچنین فشار خون بالا تواند منجر به آسیبهای عروقی شبکه گردد
آیا سیگار کشیدن برای آب سیاه مضر است؟
بله، سیگار باعث تخریب عروق خونی و تشدید آسیبهای عصبی میشود.
آیا گلوکوم یا آب سیاه باعث نابینایی میشود؟
در صورت عدم تشخیص و کنترل و درمان به موقع متاسفانه باعث نابینایی فرد میگردد اما در صورتتشخیص زودهنگام و درمان صحیح فرد بینایی مفید خود را همیشه حفظ خواهد کرد.در نتیجه تشخیص به موقع و شروع درمان توسط چشم پزشک متخصص یا فوق تخصص در بیماری گلوکم یا فشار چشم بسیار حیاتی میباشد
برای پیشگیری چه کار کنیم؟
تنها راه پیشگیری، معاینه سالانه چشم است؛ به ویژه اگر سابقه خانوادگی دارید یا بالای ۴۰ سال هستید